Ҳар самт дар бораи чист, ба кадом касбҳо мебарад, кадом фанҳои мактабӣ аз ҳама муҳиманд ва кадом тарафҳои қавӣ кӯмак мекунанд. Онро якҷоя бо Қутбнамои касбӣ истифода баред.
Сохтан, таъмир ва тарҳрезии мошину дастгоҳҳо
Лоиҳакашӣ ва сохтани бинову иншоот: аз хонаҳои истиқоматӣ то пулу роҳҳо. Ҳисоби дақиқ, тасаввури фазоӣ ва масъулият барои бехатарии одамон лозим аст.
Касбҳо: муҳандиси сохтмон, прораб, муҳандиси лоиҳакаш, сметачӣ, мутахассиси назорати сифат
Фанҳои мактабие, ки ба онҳо диққат диҳед: математика, физика, нақшакашӣ
Истеҳсол, интиқол ва истифодаи нерӯи барқ: нерӯгоҳҳои барқи обӣ, шабакаҳои барқ ва манбаъҳои барқароршавандаи энергия. Барои Тоҷикистон, ки захираҳои калони обӣ дорад, ин соҳа аҳамияти махсус дорад.
Касбҳо: муҳандиси энергетик, электротехник, муҳандиси нерӯгоҳ, мутахассиси энергияи офтобӣ, муҳандиси шабакаҳои барқ
Фанҳои мактабие, ки ба онҳо диққат диҳед: физика, математика
Тарҳрезӣ, таъмир ва хизматрасонии мошинҳо, дастгоҳҳо ва воситаҳои нақлиёт. Барои касоне, ки мехоҳанд бидонанд механизм чӣ гуна кор мекунад ва онро бо дасти худ дуруст кунанд.
Касбҳо: муҳандиси механик, муҳандиси автомобил, техники ҳавопаймо, муҳандиси логистика, устои таъмири таҷҳизот
Фанҳои мактабие, ки ба онҳо диққат диҳед: физика, математика, нақшакашӣ
Офаридани бинову маҳаллаҳое, ки ҳам зебо, ҳам қулай ва ҳам устуворанд. Меъмор санъат ва ҳисобро бо ҳам мепайвандад ва бояд ниёзҳои одамонро фаҳмад.
Касбҳо: меъмор, шаҳрсоз, тарроҳи фазои дохилии бино, тарроҳи манзара, мутахассиси визуализатсияи 3D
Фанҳои мактабие, ки ба онҳо диққат диҳед: расм, нақшакашӣ, математика
Барномасозӣ, шабакаҳо, кор бо маълумот
Сохтани барномаҳо, сайтҳо ва барномаҳои мобилӣ. Мантиқ, сабр ва омӯзиши доимӣ муҳим аст; бисёр корҳоро аз масофа ва мустақилона иҷро кардан мумкин аст.
Касбҳо: барномасоз, таҳиягари веб, таҳиягари барномаҳои мобилӣ, санҷишгари барномаҳо, муҳандиси DevOps
Фанҳои мактабие, ки ба онҳо диққат диҳед: информатика, математика, забони англисӣ
Ёфтани қонуниятҳо дар ҳаҷми калони маълумот ва сохтани системаҳое, ки аз маълумот меомӯзанд. Риёзиёт, омор ва барномасозӣ асоси ин соҳаанд.
Касбҳо: таҳлилгари маълумот, мутахассиси илми маълумот (Data Science), муҳандиси омӯзиши мошинӣ, таҳлилгари тиҷорат, оморшинос
Фанҳои мактабие, ки ба онҳо диққат диҳед: математика, информатика, забони англисӣ
Ҳифзи компютерҳо, шабакаҳо ва маълумоти одамон аз дуздӣ ва ҳамлаҳо. Диққат ба ҷузъиёт, ростқавлӣ ва омӯзиши доимӣ талаб карда мешавад.
Касбҳо: мутахассиси амнияти иттилоотӣ, маъмури шабака, маъмури система, таҳлилгари ҳодисаҳои амниятӣ
Фанҳои мактабие, ки ба онҳо диққат диҳед: информатика, математика, физика
Табобат ва нигоҳубини саломатии одамон
Ташхис ва табобати бемориҳо ва ҳифзи саломатии одамон. Таҳсил дароз ва душвор аст, вале касб эҳтиром ва маънои баланд дорад; дониши биология ва химия, ҳамдардӣ ва масъулият лозим аст.
Касбҳо: духтури умумӣ, духтури кӯдакон, ҷарроҳ, кардиолог, духтури оилавӣ
Фанҳои мактабие, ки ба онҳо диққат диҳед: биология, химия, физика
Табобат ва пешгирии бемориҳои дандон ва даҳон. Дасти устувор ва ҳаракатҳои дақиқ, тасаввури фазоӣ ва муомилаи ором бо беморон муҳим аст.
Касбҳо: духтури дандон, ортодонт, ҷарроҳи даҳону рӯй, техники дандон
Фанҳои мактабие, ки ба онҳо диққат диҳед: биология, химия, физика
Таҳия, санҷиш ва истифодаи дурусти доруҳо. Дониши хуби химия, дақиқӣ ва масъулият талаб карда мешавад.
Касбҳо: дорусоз (фармасевт), провизор, мутахассиси назорати сифати доруҳо, намояндаи тиббӣ
Фанҳои мактабие, ки ба онҳо диққат диҳед: химия, биология, математика
Нигоҳубини беморон, ёрӣ ба духтурон ва ҳамроҳии занон дар давраи ҳомиладорӣ ва таваллуд. Меҳрубонӣ, сабр ва дасти бомаҳорат асоси ин касб аст.
Касбҳо: ҳамшираи тиббӣ, доя, ҳамшираи кӯдакон, ёрдамчии духтур
Фанҳои мактабие, ки ба онҳо диққат диҳед: биология, химия
Ёрӣ ба одамон барои барқарор кардани ҳаракат пас аз осеб, ҷарроҳӣ ё беморӣ. Донистани бадани инсон, машқҳои ҷисмонӣ ва рӯҳбаланд кардани беморон лозим аст.
Касбҳо: физиотерапевт, мутахассиси машқҳои табобатӣ, массажист, эрготерапевт
Фанҳои мактабие, ки ба онҳо диққат диҳед: биология, тарбияи ҷисмонӣ, химия
Растаниҳо, ҳайвонот, замин ва муҳити зист
Омӯзиши сохти Замин ва ҷустуҷӯйи маъдан, об ва дигар захираҳои зеризаминӣ. Кори саҳроӣ дар кӯҳҳо бо таҳлили лабораторӣ ва харитаҳо пайваст мешавад.
Касбҳо: геолог, муҳандиси кӯҳкор, гидрогеолог, мутахассиси харитасозии рақамӣ (ГИС), сейсмолог
Фанҳои мактабие, ки ба онҳо диққат диҳед: география, химия, физика
Парвариши зироатҳо, нигоҳубини замин ва об ва баланд бардоштани ҳосил бо усулҳои муосир. Дар кишвари мо ин соҳаи калон ва зарурист.
Касбҳо: агроном, мутахассиси боғдорӣ, мутахассиси обёрӣ, фермер, мутахассиси ҳифзи растаниҳо
Фанҳои мактабие, ки ба онҳо диққат диҳед: биология, химия, география
Табобат ва нигоҳубини ҳайвоноти хонагӣ ва чорво ва назорати бехатарии маҳсулоти ғизоӣ. Меҳр ба ҳайвонот ва дониши биология лозим аст.
Касбҳо: байтор (духтури ҳайвонот), зоотехник, мутахассиси бехатарии маҳсулоти ғизоӣ, кинолог
Фанҳои мактабие, ки ба онҳо диққат диҳед: биология, химия
Омӯзиш ва ҳифзи табиат: об, ҳаво, хок, пиряхҳо ва олами ҳайвоноту растаниҳо. Мутахассисон тағйирёбии иқлимро меомӯзанд ва роҳҳои истифодаи оқилонаи захираҳоро пешниҳод мекунанд.
Касбҳо: эколог, мутахассиси ҳифзи табиат, гидролог, мутахассиси идораи партовҳо, мутахассиси арзёбии таъсир ба муҳити зист
Фанҳои мактабие, ки ба онҳо диққат диҳед: биология, география, химия
Таҳқиқоти илмӣ дар лаборатория ва саҳро: аз ҳуҷайра ва молекула то сайёраҳо. Барои онҳое, ки мехоҳанд сабаби падидаҳоро фаҳманд ва дар илм ё омӯзгорӣ кор кунанд.
Касбҳо: биолог, химик, физик, корманди илмии лаборатория, мутахассиси биотехнология
Фанҳои мактабие, ки ба онҳо диққат диҳед: биология, химия, физика, математика
Истеҳсол, коркард ва нигоҳдории маҳсулоти ғизоӣ, аз нон то шарбат, ва санъати ошпазӣ. Химия ва биология бо кори амалӣ ва эҷодкорӣ пайваст мешаванд.
Касбҳо: технологи маҳсулоти ғизоӣ, ошпаз, қаннод, мутахассиси назорати сифат, менеҷери тарабхона
Фанҳои мактабие, ки ба онҳо диққат диҳед: химия, биология, технология
Савдо, пул, ташкил ва идораи лоиҳаҳо
Омӯзиши он ки ҷомеа, ширкатҳо ва оилаҳо пул ва захираҳоро чӣ гуна тақсим мекунанд. Бонк, андоз, сармоягузорӣ ва буҷет ба ҳисоби дақиқ ва таҳлил такя мекунанд.
Касбҳо: иқтисодчӣ, мутахассиси молия, корманди бонк, таҳлилгари молиявӣ, мутахассиси андоз
Фанҳои мактабие, ки ба онҳо диққат диҳед: математика, география, забони англисӣ
Пешбурди ҳисоботи молиявии ташкилотҳо, санҷиши дурустии он ва риояи қонунҳои андоз. Дақиқӣ, тартиб ва ростқавлӣ асоси ин касб аст; ҳар ташкилот ба чунин мутахассис ниёз дорад.
Касбҳо: муҳосиб, аудитор, мушовири андоз, назоратчии молиявӣ
Фанҳои мактабие, ки ба онҳо диққат диҳед: математика, информатика
Ташкил ва идораи ширкат, лоиҳа ё тиҷорати шахсӣ: нақша кашидан, бо одамон кор кардан, қарор қабул кардан ва масъулиятро ба уҳда гирифтан.
Касбҳо: менеҷер, соҳибкор, менеҷери лоиҳа, мутахассиси кадрҳо, мушовири тиҷорат
Фанҳои мактабие, ки ба онҳо диққат диҳед: математика, забони англисӣ, ҷомеашиносӣ
Фаҳмидани ниёзҳои харидорон ва расондани паёми ширкат ба онҳо: тадқиқоти бозор, реклама, шабакаҳои иҷтимоӣ ва фурӯш.
Касбҳо: маркетолог, мутахассиси шабакаҳои иҷтимоӣ (SMM), менеҷери фурӯш, мутахассиси реклама, таҳлилгари бозор
Фанҳои мактабие, ки ба онҳо диққат диҳед: забони тоҷикӣ, забони англисӣ, математика, информатика
Ташкили сафар, қабули меҳмонон ва муаррифии кишвар ба ҷаҳониён. Забондонӣ, хушмуомилагӣ ва донистани таърих ва табиати ватан кӯмак мекунанд.
Касбҳо: менеҷери сайёҳӣ, роҳбалад, мутахассиси меҳмонхона, ташкилкунандаи чорабиниҳо
Фанҳои мактабие, ки ба онҳо диққат диҳед: забонҳои хориҷӣ, география, таърих
Дарс додан, маслиҳат додан ва дастгирӣ кардан
Омӯзиши тафаккур, эҳсосот ва рафтори инсон ва ёрӣ ба одамон дар вазъиятҳои душвор. Шунида тавонистан, худшиносӣ ва тафаккури илмӣ муҳим аст.
Касбҳо: равоншиноси мактаб, равоншиноси клиникӣ, мушовири оилавӣ, мутахассиси кадрҳо, равоншиноси тадқиқотчӣ
Фанҳои мактабие, ки ба онҳо диққат диҳед: биология, забон ва адабиёт, ҷомеашиносӣ
Таълим ва тарбияи кӯдакону наврасон дар мактаб ва берун аз он. Омӯзгор ҳам фанни худро медонад ва ҳам роҳ ба дили шогирдонро меёбад — ин яке аз касбҳои пурмаъно ва ҳамеша зарурист.
Касбҳо: омӯзгори синфҳои ибтидоӣ, омӯзгори фан, мураббӣ, методист, муовини директор оид ба таълим
Фанҳои мактабие, ки ба онҳо диққат диҳед: фанне, ки мехоҳед дарс диҳед; забон ва адабиёт
Кор бо кӯдакони то 7-сола: бозӣ ва рушди нутқ, тафаккур ва ҳаракат. Сабр, эҷодкорӣ ва дӯст доштани кӯдакон шарти асосист.
Касбҳо: тарбиятгари кӯдакистон, мутахассиси рушди барвақтӣ, логопед, мураббии маркази рушд
Фанҳои мактабие, ки ба онҳо диққат диҳед: забон ва адабиёт, биология, мусиқӣ
Дастгирии одамоне, ки ба мушкил дучор шудаанд: оилаҳои ниёзманд, пиронсолон, кӯдакони бепарастор ва шахсони дорои имконияти маҳдуд. Ҳамдардӣ, сабр ва донистани қонунҳо муҳим аст.
Касбҳо: корманди иҷтимоӣ, мутахассиси ҳифзи ҳуқуқи кӯдак, корманди созмонҳои ҷамъиятӣ, мушовири иҷтимоӣ
Фанҳои мактабие, ки ба онҳо диққат диҳед: ҷомеашиносӣ, ҳуқуқ, забон ва адабиёт
Забонҳои хориҷӣ, ҳуқуқ, рӯзноманигорӣ, таърих
Донистан ва татбиқ кардани қонунҳо ва ҳимояи ҳуқуқи одамон ва ташкилотҳо. Тафаккури мантиқӣ, баёни равшан ва адолатхоҳӣ лозим аст.
Касбҳо: ҳуқуқшинос, адвокат, судя, прокурор, мушовири ҳуқуқӣ, нотариус
Фанҳои мактабие, ки ба онҳо диққат диҳед: таърих, ҳуқуқ, забони тоҷикӣ, забони хориҷӣ
Ҷамъ овардан, санҷидан ва нақл кардани хабарҳо дар матн, радио, телевизион ва интернет. Кунҷковӣ, ростқавлӣ ва хуб навиштан асоси ин касб аст.
Касбҳо: рӯзноманигор, муҳаррир, хабарнигор, мутахассиси робита бо ҷомеа, муаллифи матнҳои таблиғотӣ
Фанҳои мактабие, ки ба онҳо диққат диҳед: забон ва адабиёт, таърих, забони хориҷӣ
Тарҷумаи шифоҳӣ ва хаттӣ, омӯзонидани забонҳо ва кор дар ширкатҳои байналмилалӣ. Гӯши хуб, хотираи қавӣ ва дӯст доштани китоб кӯмак мекунанд.
Касбҳо: тарҷумон, тарҷумони ҳамзамон, омӯзгори забон, мутахассиси мутобиқсозии маҳсулот (локализатсия), муҳаррири матн
Фанҳои мактабие, ки ба онҳо диққат диҳед: забонҳои хориҷӣ, забон ва адабиёти тоҷик
Омӯзиши сиёсат, иқтисод ва фарҳанги кишварҳо ва ҳамкории байни онҳо. Дипломатҳо гуфтушунид мебаранд, манфиатҳои кишварро ҳимоя мекунанд ва бо одамони фарҳангҳои гуногун кор мекунанд.
Касбҳо: дипломат, корманди созмонҳои байналмилалӣ, таҳлилгари сиёсӣ, мутахассиси равобити хориҷӣ
Фанҳои мактабие, ки ба онҳо диққат диҳед: таърих, забонҳои хориҷӣ, география, ҷомеашиносӣ
Омӯзиши гузаштаи инсоният, андешаҳо ва мероси фарҳангӣ: аз дастхатҳои қадим то фарҳанги имрӯза. Мутахассисон дар осорхонаҳо, бойгониҳо, донишгоҳҳо ва ВАО кор мекунанд.
Касбҳо: таърихшинос, бостоншинос, мутахассиси осорхона, бойгонидор, омӯзгори таърих
Фанҳои мактабие, ки ба онҳо диққат диҳед: таърих, забон ва адабиёт, ҷомеашиносӣ
Расм, дизайн, мусиқӣ, кино ва саҳна
Тарҳрезии сайтҳо, барномаҳо ва маҳсулоти рақамӣ, ки истифодаашон осон ва гуворо бошад. Ҳисси зебоӣ бо фаҳмидани рафтори истифодабарандагон пайваст мешавад.
Касбҳо: дизайнери UX/UI, дизайнери веб, дизайнери маҳсулот, тадқиқотчии таҷрибаи истифодабарандагон
Фанҳои мактабие, ки ба онҳо диққат диҳед: расм, информатика, забони англисӣ
Расм, наққошӣ, тасвиргарӣ ва тарроҳии муқова, логотип ва реклама. Дидани ранг ва шакл, дасти бомаҳорат ва сабр дар кор лозим аст.
Касбҳо: рассом, дизайнери графикӣ, тасвиргар (иллюстратор), устои ҳунарҳои мардумӣ, тарроҳи нашрия
Фанҳои мактабие, ки ба онҳо диққат диҳед: расм, нақшакашӣ, технология
Навохтан, сароидан, эҷод ва омӯзонидани мусиқӣ. Гӯши мусиқӣ, машқи ҳаррӯза ва ҷасорати баромад дар саҳна лозим аст; барои дохилшавӣ одатан имтиҳони эҷодӣ мегузаронанд.
Касбҳо: навозанда, сароянда, бастакор, омӯзгори мусиқӣ, муҳандиси садо
Фанҳои мактабие, ки ба онҳо диққат диҳед: мусиқӣ, адабиёт, забони хориҷӣ
Офаридани филм, видео, акс ва аниматсия: аз сенария то монтаж. Тафаккури тасвирӣ, ҳикоягӯӣ ва кори дастаҷамъӣ муҳим аст.
Касбҳо: коргардон, наворбардор (оператор), аксбардор, муҳаррири видео, аниматор
Фанҳои мактабие, ки ба онҳо диққат диҳед: адабиёт, расм, информатика
Тарҳрезӣ ва дӯхтани либос, кор бо матоъ ва нақшҳои миллӣ, аз ҷумла атлас ва адрас. Ҳисси услуб, дасти бомаҳорат ва тасаввури фазоӣ лозим аст.
Касбҳо: дизайнери либос, бичимгари либос (конструктор), технологи нассоҷӣ, устои дӯзандагӣ, стилист
Фанҳои мактабие, ки ба онҳо диққат диҳед: расм, технология, нақшакашӣ
Иҷро ва эҷоди рақс, аз ҷумла рақсҳои миллии тоҷикӣ, ва омӯзонидани он. Ҳаракати дақиқ, ҳисси ритм ва машқи пайваста асоси ин санъат аст.
Касбҳо: раққос, хореограф, омӯзгори рақс, роҳбари ансамбл
Фанҳои мактабие, ки ба онҳо диққат диҳед: мусиқӣ, тарбияи ҷисмонӣ
Машқ, мусобиқа ва тарбияи ҷисмонӣ
Омӯзонидани варзиш, тайёр кардани варзишгарон ва тарғиби тарзи ҳаёти солим. Ғайр аз маҳорати ҷисмонӣ, дониши бадани инсон, сабр ва малакаи роҳбарӣ лозим аст.
Касбҳо: мураббии варзиш, омӯзгори тарбияи ҷисмонӣ, мураббии фитнес, менеҷери варзиш, ҳакам
Фанҳои мактабие, ки ба онҳо диққат диҳед: тарбияи ҷисмонӣ, биология
Нақшаҳои таълимӣ, гурӯҳҳои ихтисосҳо ва фанҳои имтиҳони дохилшавӣ сол аз сол тағйир меёбанд: пеш аз супоридани ҳуҷҷатҳо онҳоро дар донишгоҳ ва Маркази миллии тестӣ аниқ кунед.